Variety Poems

 [23/12, 07:55] Kalyani Madduri: ✍ *చదివే సమయంలో పెదవి మాత్రమే తగిలే పద్యం*

భూమీ భామాంబు భవా

వామాపా వైభవ భువి భావావాపా

వేమమ్మోముము భూభవ

భీమ భవాభావ భావ విభువామావిభా

*చదివే సమయంలో పెదవులు తగలనిది*

శ్రీశా సతత యశః కవి

తాశా ధాత్రీశ ఖండితాశా నిస్సం

కాశా నిరతారాధిత

కీశేశా హృష్ణ గగనకేశా యీశా

*ఒక అక్షరం పెదవికి తగలనిది తరువాతి అక్షరం తగిలేది*

*అంటే పెదవి తగలనిది, తగిలేది*

దేవా శ్రీమాధవ శివ

దా వేగాభిజ్ఞ మురభిదా మాధామా

జ్యావగ వంద్యా వాసవ

సేవితపద పగవిరామ శివ జపనామా

*కేవలం నాలుక కదిలేది*

సారసనేత్రా శ్రీధర

రారా నన్నేల నిందు రాక్షసనాశా

నారద సన్నుత చరణా

సారతరానందచిత్త సజ్జనరక్షా                                                                                                                                        

*నాలుక కదలని (తగలని) పద్యాలు*

కాయముగేహము వమ్మగు

మాయకు మోహింపబోకు మక్కువగ మహో

పాయం బూహింపుము వే

బాయగ పాపంబు మంకుభావమవేగా

భోగిపభుగ్వాహ మహా

భాగా విభవైకభోగ బావుకభావా

మేఘోపమాంగభూపా

బాగుగమముగావువేగ బాపాభావా

*నాలుక కదిలీ కదలని పద్యం*

ఓ తాపస పరిపాలా

పాతక సంహారా వీర భాసాహేశా

భూతపతిమిత్ర హరి ముర

ఘాతా కాలాంబుదవిధ గాత్రవరాహ్వా  

🙏 *పద్య భాషాభిమానులకు జోహార్లు*.

*తెలుగు కవులకు, పద్య రచయితలకు జోహార్లు* 🙏 

*అందుకే అన్నారు దేశభాషలందు తెలుగు లెస్స అని *

My Versions

[23/12, 10:52] Durga Madhuri: *కేవలం నాలుక కదిలేది*

సరసిజ నయనా చక్రీ

కరినుత జనులను దయగొను ఖడ్గధరా నీ

దరి చాలునయా కృష్ణా

తరగని సిరులనొసగు హరి! ధరణిజ నాథా

ఒకటి ప్రయత్నం చేశాను, సమయము చూసి మిగతావీ పడతాను

[23/12, 15:34] Durga Madhuri: శౌరీ! రాధా లోలా

రారా సాంద్ర నిలయ హరి రక్కసి నాశా

ధీరా దశరథ తనయా

శ్రీరఘు నందన! సురనుత! శేషాద్రీశా

శారదాంబ శతకము

 1.

శ్రీ శ్రీ శ్రీ శృంగ గిరి పీఠాధిపులకు సాష్టాంగ దండ ప్రణామములిఠుచు

మాతపితరులకును వందనమిడి

పతిదేవులకు ప్రణతులిడి

నను ప్రోత్సహించు నా కుటుంబ సభ్యులందఱకూ ఆనందము గలుగునట్లు

మాన్యులు, సాహితీబంధు శ్రీ తోపెల్ల బాల సుబ్రహ్మణ్య శర్మ గురువర్యులకు నమస్సులతో

శుభములు గూర్చమని మనవి చేయుచూ శారదాంబకు అక్షర మాల

షిర్డి వాసుడైన చిత్స్వరూపుడు సాయి

క్షణము క్షణము నన్ను గాచువాడు

యాశివచనమడుగ యానందముగ నిచ్చు

గురువు నీతడేగ! ధరణినందు

ఆది పూజ్య నాకు నానతి నీయుమ

యనుచు వేడుచుంటి నయ్య నేను

శారదాంబ పైన శతక రచన చేయ

మనవి గనుమ దేవ! జనని తనయ!

జన్మనొసగినట్టి జననీ జనకులకు

వందనంబులిత్తు వాక్కు తోడ!

తోడునుండి నడుపు తోబుట్టువులకును

పేర్మి నింపు పలుకు! విన్నవింతు

భార్య వెన్ను తట్టు పతిదేవులకు నిత్తు

ధన్యవాద పలుకు! తలపు నందు

స్వార్థమసలు లేక స్వాగతించుచు నన్ను

ప్రోత్సహించునట్టి లోకమునకు

పుట్టినింట గాని మెట్టినింటను గాని

నన్ను నడుపు వారు! మిన్న యనుచు

రక్త బాంధవులకు లక్షణముగ నిత్తు 

ప్రణతి ప్రేమ తోడ! పదములల్లి

చేత గాని నన్ను చేరదీసి దయను

విద్య నేర్పినట్టి పెద్ద లైన

బాల గురువుకిచ్చు భక్తి మీర ప్రణతి!

యొక్క మాట చాల తక్కువేగ!

1.

ధరణినందు జనుల కొఱకు శృంగేరిలో

నవతరించినట్టి యంబవీవు

దర్శనంబునిమ్మ దరహాస ముఖి యని

సన్నుతింతు మమ్మ శారదాంబ

2.

భువిని మాత యుండి పుణ్య మూర్తులఁ గాయ

వలయు నని నిన్ను భక్తి తోడ

నిలిపె శంకరులు! యనల నయన! యనుచు

సన్నుతింతు మమ్మ శారదాంబ

3.

శృంగ గిరిన వెలసి సిరుల నొసగునట్టి

ౘల్లనమ్మ మమ్ము సాకుమమ్మ

పాపు లెల్ల బ్రోచు పావని వీవని

సన్నుతింతు మమ్మ శారదాంబ

4.

జ్ఞాన మార్గమునను నడువ వలయు నని

మాకు తెల్పు నట్టి మాత వనుచు

నీదు పథము నందె నిలిపి మదిని నిన్ను

సన్నతింతుమమ్మ శారదాంబ 

5.

దక్షిణమున వెలసె దక్ష పుత్రిక యని

దక్షిణనుచు మేము తపము సేయుఁ

శక్తి లేదు గాని సద్భక్తి తోడనే

సన్నుతింతు మమ్మ శారదాంబ

6.

ముజ్జగముల నేలు మూలవిరాట్టువు

ముక్తి పథము జేరు యుక్తినిమ్మ

శక్తి నిలయ! శుద్ధ సత్త్వ రూపిణి యని

సన్నుతింతు మమ్మ శారదాంబ 

7.

విశ్వ వంద్య! వనుచు వృద్ధి కారిణివని

వేద వేద్య వుయని వినతు లిడెద

దీనులకడ వెలుగు దివ్వెవీవని నిను

సన్నుతింతు మమ్మ శారదాంబ 

8.

శ్రీగిరి నిలయ యుమ శ్రేయముల నొసగు

సంపద ప్రధాత్రి! సరసిజాక్షి

జాలి చూపవేల బాల త్రిపుర యని

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

9.

శంకరార్యులిౘట పంకజాసన వగు

నీకు పీఠ మొసగె! నీడ నిమ్మ 

నిఖిల లోక మాత! నీకు వందనమిడి

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

10.

వేడి కోలు వినుమ బింకమేల జనని

కినుక వదలి రమ్మ గిరిజ! ననుచు

భక్తి మీర నీకు భజన సేయుచు

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

11.

ఆదిశంకరార్యులంటి బిడ్డనిచట

నాదరించినావు అంబ! మేము

యల్పులమ్ములనక యాదుకొనుమనుచు

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ

11వ పద్యమునిలా మార్చానమ్మా

12.

నీవు భువిని యున్న నిశ్చింత జనులకు

ననుచు నిౘట జేరి యల్పులైన

మమ్ము గాచు లోక మాతగ కీర్తించి

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

13.

ఋష్యశృంగ యనెడి ఋషి తపమును జేసె

నిౘట నందు చేత నీగిరిపుడు

శృంగగిరిగ యున్న శ్రేయః కరమ్మంచు

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

14.

శృంగపర్వతమ్ము శ్రీగిరి శిఖరమ్ము

నీ నివాసములట నిర్మలాంగి

యొక్క పరిని వచ్చి మ్రొక్కిన గాతువు!

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

15.

వైరి జాతులైన పాము మండూకము

చూడ చక్కనైన జోడు నిౘట

భేదభావమెపుడు లేదుగదా యని

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

16.

ఉదయ భారతియను సుదతి మారెను తానె

వాణిరూపమందు పల్లవించె

గనుక మమ్ము లిౘట కనికరించితివని

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

17.

/*ఆర్యులైన శంకరాచార్యులు స్వయముగ

మొట్ట మొదట పెట్టినట్టి పీఠము గద!

సతము విడువకుండ జనుల కావుమనుచు

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ */

18.

ఆదిశంకరుండు ఆదిగా నిచటనే

గట్టి పీఠమును సగౌరవముగ

నిన్ను నిలిపె జనని నీరజాక్షి యనుచు

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

19.

మహ్మదీయ రాజు మైసూరు పాలించు

సమయమున యొసంగె సంపదలను

నీదు కృపను వొంద! నీలవేణి యనుచు

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

20.

నాఱసింహ వనము పారేటి జలమయ

తుంగ నదియు! నీకు తోడు వెలసి

దర్శనమ్ము నిచ్చి తరియింప జేసెనని

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

21.

ద్రవిడ శైలి నందు భువిని నిలిచె నీదు

యాలయమ్ము నిౘట! యందమలర

చందనమ్ము నలదు స్వర్ణ విగ్రహమని

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

22.

విజయ నగర రాజు వీరుడౌ రాయలు

వారి గురువు లైన స్వామి వారి

స్మారకమున నిలపె జనని నిన్నిచటని

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

23.

శిల్పులైన వారు చెక్కినట్టివి జూడ

శాంతి కలుగుచుండు సమధికముగ

సకల కళలయందు సారంబు నీవని

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ

24.

రాశులనిౘట వారు రాశి పోసినయట్లు

నిలిపి నారు బాగ నేర్పుగాను

నీదు కరుణ తోడ నేర్చినారు యనుచు

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

25. 

సూర్య రశ్మి బాగ సోకుచుండె నౘట

రాశులకనుగుణము లక్షణమ్ము

నీదు కరుణ తోడ నేర్చినారు యనుచు

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

26.

శ్రావ్య గాన లోల! రక్షనొసగుమమ్మ

మాయ లోన పడిన మమ్ము గాచి

ధైర్య మీయనవి! ఆర్యనుత యనుచు

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

27.

వేలమాటలేల వేద వినుత! నిన్ను

దెలిసికొనుట రాని దీనులమని

విడిచి పెట్టకుండ పేర్మి పంచుమనుచు

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

28.

శాంతి సహన శీలి! శక్తి స్వరూపిణి

జ్ఞాన దీప్తి వీవు! నాద జనని

బింకమేల మాదు పిలువు వినుమ యని

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

29.

అసుర జాతి దరుమ నఱవీర వనితగ

నిలచి నీదు కృపను నెలతలమగు

మాకు పంచునట్టి మాతవీవు ననుచు

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ

30.

దివ్య ధామమనెడి ద్వీపమును విడచి

దీనులమగు మాకు దీవెనలిడ

భువికి జేరినట్టి భువనేశి నీవని

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

31.

మోక్షపురికి జేరి దాక్షాయణిని గొల్వ

జ్ఞానవీచికలను నాకు దెల్పు

మనుచు మనజులకును మాతవీవుయనుచు

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

32.

జాలి జూపుమమ్మ సాధు గుణ చరిత!

పీడ యొకటి తగిలి భీతి కలిగె

శరణు వేడి నీదు చరణము పట్టుచు

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ.

33.

అక్షరమ్ము భక్తులంధకారమ్మును

దీసివేసి నీదు దీవెనలను

మాకునొసగుననుచు మరలి నీ కరుణను

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ

34.

జాగు నోపలేను జనని నీ సుపథము

జేరి నిన్ను జూచి చింత లెల్ల

మాసిపోవుననుచు మాతృ భావనతోడ

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

35.

వేరు వరములడిగి భారమవ్వను గద

దర్శనమ్ము నిచ్చి తక్షణమ్ము

నీపదముల చెంత నీడనీయమనుచు

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

36.

ఫాలలోచనుండు బాలగణేశుండు

పళని వాసుడు శరవణుడు నీదు

బాంధవులని నుతులు  వ్రాయుచు సతతము

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

37.

హంస యానగనిలనలరారు భారతి!

విద్య నొసగు శక్తి! వేధ పత్ని

పలుకు తేనెలూరు! భజన సేయుచు నిన్ను

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ

38.

నదిగ ధరణి జేరి నరుల పాపములను

తొలగ జేయు తల్లి! తలపులందు

ధర్మ వృత్తి పెంచి కర్మ బాపమనుచు

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

39.

ఉలుకు పలుకు రాని శిలలు నిన్ను గొలిచి

కీర్తనలను పాడు! కృతులు వ్రాయు!

శక్తి దయల నిలయ! ముక్తినొసగమని

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

40.

మాట లాడలేము మానిని జనులము

మూర్ఖులమని మాకు ముద్ర వేసి

దూరముంచవలదు! దురిత శమన యని

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

41.

బాట లేదు మాకు బ్రతుకుట దెలియఁదు

విధిని గెల్వ లేము వీగి పోము

కనుక వీడకుండ నిను నుతియించుచు

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

 42. 

ఆశ్వయుజము నందు నవతరించితి వమ్మ

మూల తార వీవు యేలినావు!

పది దినమ్ములందు భజన సేయుచు నిన్ను

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

43.

పూర్వ జన్మ కర్మ పుట్టిని ముంచగ

బ్రతుకు బండ లాయె ప్రజలకెల్ల

కావుమమ్మ జనని కామాక్షీ యని నిన్ను

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

44.

బ్రహ్మ పత్ని! నిన్ను వరముల నడుఁగము

బ్రతుకు బాట లోన బాధ లన్ని

దీర్చుకొనెడి ధైర్య తేజము గోరుచు

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

45.

పార్వతి సిరి సఖియ! వాణి కళల రాణి

ౘదువు సంధ్య లింక జ్ఞానమిమ్మ

నీదు స్తుతిని జేసి నిర్వృతి పొందగ

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ

46.

వాణి! లోకములకు రాణి! సరసిజాక్షి

వాక్కు లొసగు మమ్మ వరము లిమ్మ

వాసరా నివాసి! ప్రాజ్ఞి యనుచు నిన్ను

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

47.

వేయి నామములును వినుతింౘ లేవట

నీదు మహిమ! తల్లి! నీరజాక్షి

అల్పులమ్ము మేము! అవని గావ మనుచు

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

48.

విశ్వ వంద్య జనని వేద వినుత నీవు

విశ్వ శక్తి వీవు విమల! వాణి!

విశ్వ నాయకివిగ వృద్ధి నీయమనుచు

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

49.

శ్రావ్య గాన లోల సర్వ భూపాలమున్

రాగమాలపించు లలిత వినుత

నారదాదులంత భారతీ సుతులని

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

50.

లోక పూజ్య! బ్రహ్మి రోదనలను బాప

నీవె దిక్కు గాద! భావ గమ్య

దూరమేలనమ్ము తోయజాక్షి యనుచు

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ.

51.

నదిగ నిౘట పాఱి అందఱి దప్పిక

తీర్చు కల్పవల్లి! దివ్య జ్యోతి

జ్ఞాన తృష్ణ నొసగి సాయమీయ మనుచు

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ

52.

శార్వరీ జనమ్ము నోర్వగ లేరమ్మ

బాధలేవి బ్రతుకు బాట లోన

గాన సతము సుఖము కలిమి లొసగమని

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ

53.

లోభ మోహ శోక రోగములకు మేము

వెఱసి పోయినాము! వెతలు బాపి

వెలుగునొసగమనుచు వినుతించుచు నిను

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

54.

జాతి వైరములను జంతువులు మఱుచు

గాని నరులకెపుడు కలతలేగ

వాని బాపుమమ్మ వాణి యనుచు నిన్ను

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

55.

ఏటికెదురు నెపుడు నీదలేము జనని

నావ నుంచి గాచి నయము జేసి

భయము లెల్ల నీదు పదము లిమ్మ యనుచు

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

56.

కలువ కనుల తోటి కొలను నీటిని పోలు

ౘల్లనైన గుణము సతము చూపి

కరుణనీయవమ్మ కల్పవల్లీ యని

సన్నుతింతుమమ్మశారదాంబ

57.

ౘలువ కనుల తల్లి స్వాగతమ్ము గొనుమ

ధరణి పైకి చేరి దయను జూపి

జన్మ ఫలమునిమ్మ జగదంబ యని నిను

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ

58.

ఆలకించి మొరలు! పాలించు మము నీవు

ఆది శక్తి! సతము నాదుకొనుమ

నవని పైన నిలచి! భవిత నొసగుమని

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

59.

యుగము లెన్ని గాని జగము లన్నియు నీదు

కన్ను సన్న దాటి కదలలేవు!

విశ్వమాత వీవు విజయ లక్ష్మివనుచు

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

60.

లోకమంత నిండె లోభ మోహ మదము

యనెడి వర్గపు నిలయముగ తల్లి!

గాచకున్న నీవు కలతలే యని వేడి

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

61.

నీవు చూపు దారి నిశ్చింత మాకెప్డు

గాన కరుణ చూపి కలత దీర్చి

వెలుగు నింపి జ్ఞాన కలిమి పంౘమనుచు

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

62. *ఆలయమున ప్రదక్షిణలు చేస్తున్నప్పుడు అంకురించిన తలంపు ఇది*

తల్లి! యాలయమున దలచుచు నీ చుట్టు

తిరుగుదాము యన్న దెలిసి వచ్చె

మొదలు తుదయు లేని మూల శక్తివనుచు

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

63. *అన్నీ 'క' తోటే*

కనులు మూసి నిన్ను కలలోన గాంచిన

కలిమి నొసగు తల్లి కలికి చిలక

కళల రాణి వాణి కచ్ఛపీ ధారిగా

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

64.

ధరణి పైన నదిగ దయను పాఱుచు మాకు

బ్రతుకునొసగినట్టి బ్రహ్మ పత్ని!

మాత గా యిౘటన మము గాచితివనుచు

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ

65.

రోజు కొక్క మారు లోకమంతయు నిను

తలచినంత కలుగు కలిమి కలుగు

జ్ఞానవిదయనెల్ల దానమొసగు నిన్ను

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

66.

మకుటమొకటి దెచ్చి మానిని శిరమున

నిలిపిచూచినంత తొలగు భ్రమలు

నీదు శిరము మించు నిధులు లేవిలనని

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

67.

కేశములను గనిన క్లేశములు దొలగు

నంధకారమంత యంతమొందు

నీదు కురులు రక్ష నీలవేణి యనుచు

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

68.

జలజ నయన గాన ౘల్లని చూపులు

గాచు మమ్ము సతము కరుణ పూని!

శీతల గుణ శీల చేదుకొనుమ యని

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

69.

కరములందు చూడ కమలము పొత్తము

వీణ యభయ వరద! వీక్షకులకు

కల్పతరువు గాద! కల్ప నాయకి యని

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

70.

దారి తప్పి యింటి దరికి జేరని బిడ్డ 

తల్లిని గనినపుడు ధైర్యమందు

నట్లు నిన్ను జేరినంత మోదమనుచు

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

71.

హంసవాహనమున యవని చేరెడి నీవు

భ్రాంతి లోన యున్న భక్త జనుల

నేరమెంచకుండా నేర్పు మంచిని యని

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

72.

ఎంత ౘదువుకున్న యెఱుఁగమైతిమి గాని

బ్రహ్మ మన్న మాట భ్రాంతి వలన

నీవు యున్న చోటు నిజ పురమనుచును

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

73.

బ్రహ్మమెపుడు గాంచు పథమెఱుఁగము నీదు

ద్వీపమందు మేము దిగుట రాదు

మదిని నిన్ను నిలిపి మైమరచుచు నిన్ను

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ

74.

జన్మలెన్ని యైన చదువలేమమ్మ నీ

కళల నెపుడు మేము! కర్మ వలన!

గాని నీవు మమ్ము గాంచి గాచుమనుచు

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

75.

కనులనెదుట నున్న కల్పవల్లిని మాయ

పొరల వలన జూడబోని మాకు

నీవు తప్ప లేదు నీడ యనుచు మేము

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

76.

భోగ లాలసులము! యే గురి లేదమ్మ

దైవనామమన్న! దలువబోము

గాని గామ్యములను గలిగి దీర్పమునుచు

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

77.

చిత్రమేమిటన్న చిత్తము నందు మే

మెపుడుఁ దలువకున్న మిమ్ము జనని

మేలు గూర్చెదవు మీన నయని యని (లాటానుప్రాసమా? శబ్దమొకటే, అర్థ భేదము).

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

78.

సుప్రభాత సేవ సుమమాలికల శోభ

నందజేయు చోట సుందరముగ

వెలసి దీవెనలిడు వేద మాత యనుచు

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

79.

బిడ్డ బాగు తప్ప వేరు తలపు లేదు

పెరిగి పోయె తల్లి వేదనిౘట

భావి తరముఁ కొఱకు భవ్య పథముఁ గోరి

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

80.

శిశువు వోలె జూచి శిక్షలు వేయక

తప్పులన్ని గాచు తల్లి! వాణి

నీదు పేర్మి మాకు నిధులు యనుచు నిన్ను

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

81.

ఆలయమున నున్న అందఱి మదిలోన

నిలచినట్టి తల్లి నీదు కరుణ

యంతు లేని సంద్రమని దెలిసికొనుచు

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

82.

సూత్రమేమి లేదు నాత్రమొకటి తప్ప!

నిన్ను గొలుచుకొనుట నిరుడు జన్మ

వరము మాకు తల్లి! పాహి పాహి యనుచు

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

83.

లోకమేది యైన నీ కను పాపలే

పాలపుంత నందు వసుధ నున్న

మాదు రక్ష కూడ! మాత! నీదే యని

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

84.

యుగ యుగములు నీకు యొక్క దినమ్మౌను

గాన రెప్ప పాటు గాద తల్లి!

మాదు బ్రతుకు నీకు! మఱి గాచుమా యని

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

85.

నీవు పట్టకున్న నిఖిల జగతి యింక

వంటరైన ఛందమంటు జనని

తెలుపుచుంటిమమ్మ తెరలు దీయుమనుచు

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

86.

భక్త జనుల బ్రోవ భారతీ తీర్థుల

నిలకుపంపినావు! కలత దీర్చు

స్వాములందు మేము సద్భక్తి మెలగుచు

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

87.

తీర్థులైన వారి దివ్య తేజము మము

గాచు నన్న భావన చరించి

మమ్ము నిలుపు నమ్మ! మా జననీ యని

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

88.

ముక్తి నెపుడు నడుగఁ బోము నీ సామీప్య

మందు నిలచు భాగ్య మందుకొన్న

చాలు ననుచు సతము జారని మనసుతో

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

89.

ఆగ్రహింౘబోకు మమృత హస్తా దయా

సింధు వాణి దీన బంధు మాదు

దోషములను మఱచి తోషములీమని

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

90.

పద్యమల్ల లేము! విద్య లేదుగ మాకు

నక్షరార్చనైన యసలు రాదు

నిత్య స్మరణ జేర్చు సత్య లోకమున నిన్

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

91.

కలము పట్టినంత కదులు వరము నిమ్మ

కవనములను వ్రాసి! కమల నయన!

తృప్తి పొందెదము మదిని నీదు నుతులతో

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

92.

శ్వేత వస్త్ర ధారి! వెన్నెల వదనవు

మేఘమాల మధ్య మెఱయు నీవు

అంచయాన సతము హ్లోద రూపిణి వని

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

93.

యోజనములు దాటి యొక్క పరికి నిన్ను

చూచుకున్న చాలు శోభనాంగి

కనులు నిండి పోవు! గాన నౘట సదా

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

94.

తుంగ యొడ్డునందు తోయజాక్షి! వెలసి

మమ్ము గాౘ మంగళముగ

పూజలందుకొనెడి పుష్పాలంకృత యని

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

95.

నారదాదులంత నయముగ కొలిచెడి

లోకమాతవమ్మ! బ్రోవు మమ్ము!

కోటి సూర్య కాంతి కోమలాంగి యనుచు

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

96.

పండు వెన్నెలైన పండదు మాకును

జనని నీదు కరుణ సాగకున్న

నీదు పలుకు చాలు నిరతము మాకని

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

97.

జాలి చూపవేల బేలలమైతిమి

జాగు మాని రమ్మ జనని చెంత

చేరి శాంతి యనెడి సిరులనిమ్మా యని

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

98.

నారద జననీ సునాద వినోదినీ

నాల్గు వేదములకు నాయకివని

నలు దెసలన కీర్తి గలిగె ననుచు నిను

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ

99.

బుద్ధి దాత్రి సకల సిద్ధులేమి యడుగ

నీదు చరణములకు నాదు మదిన

నిలిపి దీర్చుకొందు దలపుల గొలుచుచు

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

100.

నలుయుగంబులందు నాడి నందున యుండు

నీదు నామమేను! నీలవేణి!

మరువమొక్కమాటు! మాయలోన పడక

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

101.

భీతి కలుగు నిన్ను వీడిన బిడ్డకు

జనని జాలి చూపి చరణములకు

సేవ జేయు భాగ్య శీలమొసగుమని

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

102.

అంతు పొంతు లేదు అంబ స్మరణముకు

హద్దులుండ బోవు! హర్షమొకటె

మదికి తపము దీర్చి మాతను జేర్చగ

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

103.

జాడ తెలియ లేదు సత్య లోకమునకు

పట్టు వీడకుండ పరుగు పెట్టి

చిత్త శుద్ధి తోడ చేరి నిన్ను భళిగ

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

104.

సామ గాన లోల! నామమే శరణము

వేరు దారి నెఱుఁగ! వేద వేద్య

చరణ ద్వయము పట్టి శరణు వేడుచు నిను

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

105.

పాపముల గణించి కోపము జూపక

మమ్ము గాయ మనవి! మందగమన!

సృష్టి కర్త పత్ని! కృపను జూపుమ యని

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

106.

అగణిత సుగుణముల కాలవాలము నీదు

సన్నిధేను తల్లి! వెన్న వంటి

ౘల్లనైన భనసు తల్ల నీది యనుచు

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

107.

చేత కాని మమ్ము చేరదీసి విమల

యశము నొసగి జయము వశముఁ జేసి

మోడు వారనీక కీడు దరుము నిన్ను

సన్నుతింతుమమ్మశారదాంబ

108.

ఆలకించి మాదు అంతరంగములను!

యాదుకొనవె తల్లి యంౘ యాన!

హారతిదియె గొనుమ! భారతీ యని నిన్ను

సన్నుతింతుమమ్మ శారదాంబ 

ఆడ జన్మ - ఆట వెలది

1.

జగతి లోన నాడుఁ జన్మను మించిన

బాధ యేమి గలదు! బ్రతుకు చేదు

వేరు దారి లేదు వేదన తప్పదు!

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

2. 

ౘదువు పెద్దదైన పదవి ఘనము గున్న

అత్తవారి యింట మెత్తబడును

మాట లాడకుండ మౌనముద్ర వహించు

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

3.

కష్ట పడుచు నుండి కలికి నవ్వగలేదు

వెతలు దీర్ప రారు వేల్పు లైన

కడలి మించు నీరు కనుల నుండు సతము

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

4.

పేర్మి పంచుటందు పెన్నిధి యౌనామె

కూర్మికైన నోచుకొనగలేని

మెట్టినింటి మగువ! వెట్టి చాకిరి చేయు

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

5. 

పెళ్ళి నాటి నుండి పిడకలంటు వఱకు

నిందలన్ని మోసి నీరసించి

తుదకు చెఱిగి పోవు! ముదము యన్నది లేక

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

6.

పూజ లెన్ని జేసి పుణ్యము గలిగిన

మారబోదు ఖర్మ మగువ కెపుడు

మంచి జరగదెపుడు! మహిని మగువలకు

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

6.

పెట్టు పోత కొఱకు గట్టి వాదన చేయు

మగని పెండ్లి వారు మంచివారు

పెట్టలేని యాడు పెండ్లి వారిక చేదు

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

7.

జాతకాలు వట్టి పాతకాలపు మాట

మార్పు చెందబోదు మగని మనసు

నాలి వైపు నెపుడు వాలడతఁడు గదా

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

8.

మెతుకు నందనీరు మేలు జరుగనీరు

అన్నపానములకు ఆదరణకు

లోటు వీడబోదు రోదనే మిగులును

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

9.

చిరునగవుల మరచి చింతల మధ్యన

సాగుచుండు వనిత శాప జనిత

ఎన్ని చప్పుకున్న నింకెన్నియోనుండు

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

10. 

వీరవనిత లైన భీరువులే సదా

భర్త ముంగిటెప్పుడు! బానిసలుగ

మసలుచుండ మగువ మనసు విప్పు కొనదు

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

11.

పెదవి తెఱచి మనసు విప్పలేదు మగువ

మనసు నున్న ఘోష వినరు ఎవరు!

మాయ తెలియ దమ్మ మర్మమెఱుఁగకున్న

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

12.

ధర్మ బుద్ది కన్న మర్మ గుణము తోడ

మెలుగుచుండురంట మెట్టినింట!

నీతి జాతి లేక నింద వేయుచునుండు

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

13.

భార్య విలువ గాదు భారమనుచు నుండు

భర్త వద్ద నెప్పుడు భయము మిగులు

నీటి కుండలగును నీలి కన్నులపుడు

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

20.

అంత్య గమ్య మెప్పుడు నత్తవారి గడప

పుట్టినింట తాను చుట్టమగును

రెండ్లు గృహములందు లెక్క యుండదు గద

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

21.

కట్నమెంత సొమ్ము కట్టబెట్టిన గాని

తృప్తి రాని మగని తీరు గనుచు

వగచు చుండవలయు వనిత! తుద వఱకున్

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

22.

పెట్టు పోత చెంత బెట్టు మొదలు బెట్టి

ప్రతి విషయమునందు పట్టు బట్టి

క్షోభకు గురి చేసి లాభ పడెడి చోట

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

23.

బ్రతుకు తెఱువు జూపు బాటలేమియు లేని

విద్య రాని వాని విలువ గట్టి

అమ్మకాన పెట్టు నత్తవారల చెంత

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

24.

నిౙము లెన్నొ దాచి నీతి జాతియు లేక

కొడుకు పెండ్లి జేసి కొరివి వోలె

పరుల జాతయైన వధువు నను ఇంట

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

25.

గొప్ప ౘదువు లున్న కురౘ మనసు తోడ

మసలు మగని చెంత మథన పడుచు

బంధములను నిలుపు గంధములగునట్టి

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

25.

భార్య ఘనత జూసి భర్త ఓర్వగ లేడు

పరువు తీయు చుండ పరుల నెదుట

నీచ పలుకు పలికి! పీచమణచు చోట

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

26.

మదిని పతిని నమ్మి మసలు మగువలను

మోసగుణము తోడ ముంచు చుండు

స్వార్థ పరుని చెంత చరియించు నపుడు

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

27.

పతిని దైవమల్లె భార్య కొలుచు చుండు

మగడు మాత్రమెపుడు మసలడట్లు

బానిసల్లె జూచు భర్త చెంత సతము

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

28.

అల్లుడననుచు సతము హౙము జూపుచునుండు

మగడు భార్య తరఫు మనుజుల కడ!

ఆడుపిల్ల వారు అణగవలసి యున్న

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

29.

తమరి వారి కొఱకు ధర్మపత్నిని భర్త

సేవజేయమనుచు చెప్పగలడు

నాలి జనలకెపుడు నండ గాకయున్న

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

30.

ఆలి యొక్క ధనము అత్త వారల సొత్తు

భర్త జీత మడుగ వలదు మగువ

స్వార్థ పరుల చెంత నర్థవిషయములందు

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

31.

ఆలు మగల మధ్య నన్యులు జేరుచు

తగవు పెట్టుచుంద్రు తరచు వారు

పరుల పలుకు నమ్ము పతి చెంత పాపము

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

32.

దుర్గుణములు గలిగి దూఱు బద్దియు గల్గి

నత్తవారు సతము నాడుచుండ్రు

కల్మషంబు లేని కారుణ్య మూర్తగు

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

33.

నెలను దప్పెనేని నెలతకు మొదలిక

నిలవనీయనట్టి నిప్పు రవ్వ

మగువ చుట్టు చేరి మట్టు బెట్టెడి చోట

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

34.

కొందరింట కొడుకు కావలెనని

పాపను గనవలదని పట్టు పెరుఁగు

విధిని నిర్ణయించి వీధి పాలగు చోట

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

35.

కొందరింట నేమొ గొడ్రాలవవలెను

యనుచు యార్తి పెట్టి యాడుకొనుచు

అత్త వారలెపుడు ఆరళ్ళు పెట్టిన 

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

36.

కొడుకు బిడ్డలెపుడు కోడలి సంతులే

తమకు మనవలనరు తగవు సేయు

కొడుకు మాత్రమేను కోరునత్తలు యున్న 

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

37.

వేల కొలది గలవు వేదన పెట్టెడి

మెట్టినిళ్ళు! మెఱుగు పడవు

నెంత వేచియున్న నింతి గాథలెపుడు!

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

38.

తప్పు లెన్నొ జేసి తగవు లాడెదరట

నింద వేసి మగువ నీరు గార్చి!

మాట నేర్చినట్టి మాయ గాళ్ళకు చెంత 

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

39.

తరిగి పోని సేవ తరుణి జేయుచు నుండు

మెచ్చుకొనరు గాక మెచ్చుకొనరు

పెదవి విప్పరెపుడు! పదము లనని చోట

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయఢు

40.

గొప్ప పనుల లెన్ని కోడలు జేసినన్

వప్పుకొనరు గాని పట్టుకొనుచు

నొక్క తప్పు యున్న నురిమి జూచెడి చోట

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

41.

మాట వెండి మౌనముద్రను దాల్చి

మసలు కొను మగువనలుసుగ జూసి

రెచ్చగొట్టు వారు! రిపులంటి వారితో

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

42.

పెద్దరికము నసలు పేర్మి యుండవలెను

మంచి మన్ననలను మసలవలయు

వయసుతోడ గారవమ్ము రాకున్నచో

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

43.

అత్త యన్న అమ్మ ఆదరించవలయు

మామ యన్ప తండ్రి! మార్దవమ్ము

తోడ గొడుగు వోలె జూడకుండిన చోట

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

44.

ఆడుబిడ్డలన్న అక్కచెల్లెండ్రేను

బావమరదులన్న భ్రాతలేను

తోటి కోడలనిన తోడు రానపుడిక

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

45.

బంధు గణము లన్న బాగయుండవలయు

తంపు మాట వలదు సొంపు పలుకు

చెప్పవలయు సతము చెఱచు వారుల తోడ

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

46.

ఆలియన్న పలుకు అందమైన పలుకు

గేలి జేసినేని కీడు తుదకు

గౌరవింౘకుండ పోరు సేసెడి చోట

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

47.

ధర్మ పత్ని విడచి ధర్మంబును విడచి

పరుల చెంత కేగు పతులు యున్న

హాని కారకమ్ము యట్టి వారల చెంత 

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

48.

రూప సంపదలకు లోపము లుండును

గుణము జూడవలయు గోడ వోలె

నొకరికొకరు నిలచి నూతమీయని చోట్ల 

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

49.

విలువ లేని చోట వెలుగ లేదు వనిత

విజయమంద లేదు! వీగిపోవు

మగువ వెనుక నెపుడు మగడు యుండనపుడు

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

50.

కూతురంటిదేను కోడలైనను మరి

వేరు న్యాయమేల వింతగాదె

సమత మమత లేక సతమతమగు చోట

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

51.

వదిన అన్న అమ్మ! వలదు బేధమెపుడు

మరుదులైన గలిసి మసల వలయు

వేరు జేసి చూసి విడదీయ చోట్లను

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

52.

ౙబ్బు జేసెనేని సాకుట ధర్మము

వీడకుండ తనకు తోడు నీడ

గాని వారు తనను కలత బెట్టిన గాని

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

53.

భార్య తరఫు వారు భాధలో నున్నచో

నాదుకొనుట మంచి నడత గాదె

నాదు వారు గాదు నాకేల యనుచోట్ల

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

54.

వృద్ధులన్న వారు వృద్ధి జేయవలయు

నడత నేర్పకున్న నష్టమేను

ధర్మ బాట వీడి తప్పు దిద్దని చోట్ల 

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

55.

తప్పు జేయు వారు తమవారు గావున

ధర్మ బాట విడచి తగవు పట్టి

నింతి మీద దూఱు నితరుల పాలగు

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

56.

ఆత్మహత్య మాని అవమానములఁ పడి

సంతు కొఱకు తాను సర్దుకొనిన

జాలి లేని వారు సాధించు చోట్లను

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

57.

భార్య మాట వినుట పరువు తీయుననుచు

మసలు వాని మదిని మార్చలేము

తనకుటుంబమన్న తగని మగని చెంత 

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

58.

పరుల ఎదుట భార్య పరువు తీయుట పట్ల 

తగని మక్కువనెడి మగని చెంత 

జీవితాంతమింక చేదు గుళిక గాన

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

59.

ఆలుమగలు యన్న యర్థనారీశులు

బేధముండ వలదు పేర్మి తప్ప 

నీవు నేను యనుచు నీరుగార్చుచు నున్న

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

60.

అలకలుండవచ్చు హద్దులు మీఱక

సర్దుకొనుచు వారు సాగవలయు

పరులు జేరి తగవు పగలు పెంచెడి చోట్ల 

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

61.

గోప్యముంచెనేని కొంపలంటు కొనును

నైన భార్య భర్త యన్న నెపుడు

స్వచ్ఛ గుణము మేలు జారెనేని మొదలు

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

62.

భరత భూమి చరిత భార్య నెపుడు మెచ్చె

నాడు బిడ్డ యన్న యమిత ప్రేమ

కుటిల నీతి చేరి కూర్మి గాల్చెడి చోట 

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

63.

కోరినంత రాదు కోట్ల సంపదయైన

కష్ట పడిన దక్కు కనకమైన

నంత కన్న ఘనము నతివ యనని చోట 

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

64.

కొంగు ముడిని వేసి కొండంత అండగా

నిలుచు వాడు ఘనుడు! నిలచి పోవు

చరిత నందు! నట్లు చరియించకున్నచో

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

65.

వెలుగు దివ్వె తాను బేల కాదు ననుచు

మనసు నందు సతము మసలుకొనుచు

నాదరించకుండ నార్తి పంచని చోట 

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

66.

వెట్టి చాకిరీలు గట్టి మాటల మూట

వేచి యుండు చోట వెన్నెలేది

ఆలియన్న పదవి అంట్లకే ననుచోట

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

67.

విధుల నైన బయటి వీధుల నందైన

గెలువ లేని మగడు యలుక దాచి

భార్య పైన జూపు వాడైన మరిక యా

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

68.

ధనము జాలకున్న తాను త్యాగము సేయు

భార్య విలువ మరచి పతులు యరుచు

వారి పైన నెట్టి వైరము లేకున్న

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

69.

ఆడపిల్ల యనుచు అమ్మ అయ్య తనను

మగని చేత పెట్టి మైమరుతురు

అత్త వారి యింట ఆదరణలు లేక

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

70.

రెండ్లు యిండ్ల తాను లెక్క లోనికి రాదు

నెంత వింత! తుదకు నింతి యెపుడు

నిలను మిగులు తాను ఏకాకి గావున

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

71.

సాటి వారు గూడ సానుభూతియు లేక

పుల్ల విరుపు మాట విల్లు వోల

వేసి హర్ష మంది పిప్పి జేయును గాన

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

72.

కర్మ ఫలము యనుచు కబుర్లు చెపుతారు

గాని కష్టమెపుడు గాచరెవరు

వంటరైన వనిత వగచ వలయునన్న

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

73.

మేడ కూల వచ్చు నీడయు జారును

తోడగు సతి సతము కూడి యుండు

కష్ట నష్ట ములను కరము వీడదు ఐన

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

74.

పూజ లెన్ని సేసి పుణ్యము లను మోసి

బడసె నేని మంచి భర్త రాడు

వగచి లాభమేమి భరత సీమన నేడు

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

75.

మంత్రి వోలె భార్య మాట లాడు నైన

వినరు నామె పలుకు! విలువ లేని

చోట నిలుచి యుండి వేదన లను పొందు

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

76.

త్యాగములను జేసి ధర్మ బాటను పట్టి

నడచి నంత రాదు నగవు తనకు

భర్త నవ్వకున్న భార్య నవ్వ వలదు

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

77.

నిజము దెలియకుండ నింద లన్నియు నమ్మి

బాధ పెట్టుఁ మగడు భార్య నెపుడు

మారదింక ధరణిఁ మగువ జీవితములు

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

78.

గెలుపు గుర్రమామె పలుకు పసిడి సాటి

గాని మగని ముందు కలహ కంఠి

యన్న పేరు నిలచు! యవహేళనల చోట

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

79.

తిమిరమందునామె దీపకాంతి ననుచు

స్వాగతింౘకుండ చావగొట్టు

జనుల తోడ నెపుడు జగడమాడక నుండు

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

80.

సహన శీలి కైన సాధింపులే సదా!

మేలు చేయు సతిని మ్రింగి వేసి

మాట తోడ పొడుచు మనుజూల నడుమను

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

81.

పరుల బిడ్డ యైన పత్ని తనది గాదె

మనిషి పోయెననుచు మారకుండ

అల్ప ఆయువనుచు ఆరళ్ళు పెట్టిన 

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

82.

ఆడి పాడు వేళ నాట చాలుననుచు

పెండ్లి జేసి పంపి పిల్ల వారు

బరువు దీరెననును! భారము మొదలిక

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

83.

పాల వాడు గాని పూల బండియె రాని

కార్య స్థలము నందు గాని మహిళ

మాటలాడెనేని మరొక మగనితోడ

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

84.

కొలువు వీడ వలయు కోడలే తనవారి

కొఱకు మగడు తనదు పరువు ననుచు

వదలకుండ నుండు పదవులను మరి

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

85.

సూర్య చంద్ర సమము చూడగ ఇల్లాలు

చేయు పనులు! స్వార్థ చింత లేక

పనులు సేయు చున్న భర్తకు చేదన్న

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

86.

అమ్మ బిడ్డకోడలాలి వదిన యని

ఎన్ని వరుస లోమరెన్ని పదవి

బాధ్యతలు తరుణికి! బలము ఫలము లేని

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

87.

కాస్త పేర్మి తోడ కరగి పోవు ఫణిత

వేరు తలపు లేవి విలువ గావు

వట్టి త్యాగ శీలి! పట్టి బంధించిన

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

88.

కడలి మించు నట్టి గాంభీర్యము గలదు

గాని తేలి పోవు గాలి వోలె

కలత పెట్టు బంధు గణము నడుమ సదా

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

89.

వేల మైళ్ళు దాటి వెళ్ళగలరు గాని

ఇంటి గడప దాటి ఎగురరెపుడు!

నట్టి స్త్రీల పట్ల గట్టి పట్టు వలన

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

90.

అంతరిక్ష మైన యణు శోధన యైన

యతివ చొరవ తోడ నలతి యగును

కాని ఇంటి లోన గట్టి తొక్కిన నింక

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

91.

ఇంటి స్త్రీల నణచి నితర స్త్రీలను మెచ్చు

తుచ్ఛమైన మగని తోడు నీడ

పడగ సమము గాదె వనిత బ్రతుకు లోన

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

92.

కోవెలందు జూచి గొల్తురు భక్తిగ

నింటి లోన జూచి నేడిపించు

వింత సంతసమ్ము వేడుకైన మరిక

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము 

93.

చిత్త శుద్ధి నెవరు చిత్తగింౘరిచట

నింద లే మిగులును నీడ గాదు

భావి తరమూలకిది బాట యైన మరిక

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

94.

తరము దాటు కొలది తరుణి జీవితమున

మెఱుఁగు పడవలయును మెట్టినిల్లు

హీనమాయె నేమి హృదయ రోదన! సదా

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

95.

వేద భూమి లోన వేదనేల సతికి

లోకువాయె నంట లోకమునకు

శాంతిసౌఖ్య మన్న భ్రాంతి యేను యనిన

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

96.

తనదు స్వార్థ మంద ధర్మ పత్ని యనెడి

పాత్ర యేల లేదు పతికి! యనుచు

వగచుచుండు వనిత పాపము! హతవిథీ

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

97.

అహము వీడడెపుడు నాలి వద్ద మగడు

అహము తోడ మెలగి నాలి నణచు

నన్యు లెవరి ముందు నహము లేదు మరిక

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

98.

శీల గుణము శంక విషము కన్న

హీనమైన బాధ! హేయమేను

క్షమకు నందనంత శాప గుణము చోట 

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

99.

అత్త యన్న గూడ నాడకూతురు గాదె

కోడలనగ నేల కుళ్ళు కుట్ర

కుత్సిత గుణములును కురచ బుద్ధులు యున్న

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

100.

వేయి మాటలేల వినవలయు నరులు

తరుణి లేని బ్రతుకు ధర్మమవదు

వెలుగు పంచు రేఖ! వెతలు పెట్టు చోట 

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

101.

బ్రహ్మ వ్రాయలేదు బానిసంటి బ్రతుకు

వాణిఁ బెట్టు కొనెను పలుకు లోన

విషయమెఱుగకుండ వెతలు పెట్టుట వల్ల

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

102.

హృదయ సీమ లోన ఆదిలక్ష్మిని యుంచె

విష్ణు మూర్తి తాను ప్రియము గాను

భార్య దాసి యనెడి భర్త యున్న మరిక

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

103.

అర్థ బాగమిచ్చె ననిల నయనుడేను

శక్తి స్థానమామె! సమము సతము

చరిత తరచి జూసి చదువని వానితోన్

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

104.

పూర్వ రాజులంత పుణ్యమూర్తులు స్త్రీల 

శక్తి నెఱిఁగి మనసు చదివి మసలె

చరిత తెలియకుండ సాధించు వానితో

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

105.

యుద్ధ రంగమందు సిద్ధమగును తాను

గరిట తోడ పట్టు కలము కత్తి

అహము తోడ వారి నణచు వారల చెంత 

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

106.

రాజ్యమేల గలరు రాణింౘ గలరని

తెలియకుండ నిద్ర దీయు వాడు

లేవడన్న యాశ రేఖ లేకున్న యా

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

107.

ధనము లడుగ బోరు ధాన్యంబు లడుగరు

మణులు మాణ్యములకు గణన లేదు

కోరి నట్టి పేర్మి కొదవ యైన మరిక

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

108.

మార్పు చెందకుండ మంకు పట్టును పట్టి

పత్ని బాధ పెట్టు పతుల చెంత

నోర్పు తోడ యున్న నుపయోగముండదే

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

109.

అడవి జాతికన్న నధమమయ్యెను నేడు

నతివ బ్రతుకులిటుల యవనినందు!

ఇంట బయట నైన యిడుములే యెదురయ్యె!

పడతి బ్రతుకు జూడ పాట్ల మయము

On A.S. Rao Gaaru

 1.

అయ్య వారి నింట అణువు బ్రహ్మ జనించె

అచ్చ తెనుఁగు బిడ్డ! అమిత జ్ఞాని

వందనంబు లిడరె ప్రజల కొఱకు పాటు

పడిన నాయకునకు! పౌరులార!

2.

తెనుఁగు జాతి కీర్తి దేశమంతయు చాటి

అణువు శక్తి తోడ నవసరముల

దీర్చి మేలు జేసితివి జనులకు నెల్ల

సాంబశివుడ నీదు శక్తి ఘనము

3.

కాంతి కిరణములను కల్ప తఱువు వోలె

జనులకు నొసగేను శాస్త్ర వేత్త 

మఱువ వలదు వారి మంచి గుణములను!

ప్రణతులిడరె భరత ప్రజలు! మీరు

4.

కనివిని యెఱుఁగని రీతిన

జనులకు హితమగు సరళిన సాంకేతితతో

కనుగొని కాంతిని వెలుగుల

మనముల నింపిన శివుడకు మంగళమనరే

5.

యిలను తఱచి జూడ నెందరో మనుజులు

పరుల హితము కోరు వారు కరవు

వెన్ను పోటు కైన వెఱవకుండ నిలచి!

జనుల గాచెనితడు! సాంబశివుడు

6.

సాంబశివుండు సజ్జనుఁడు! శాస్త్రము లెన్నియొ నేర్చికూడ యే

డంబము లేని యుత్తముడు! డబ్బును డాబును గోఱలేదు తా

నంబరమంటి నేత! తన యక్షర విద్యను సత్యసంధుఁడై

కంబము నూది బంచెనని గౌరవ రీతిన సత్కరించరే

కంబము = శంఖము

7 వ పద్యము

భరత జాతి నందు విరిసిన పద్మము!

జనుల కొఱకు తనదు శాస్త్ర విద్య

ధార పోసి వెలిగె తార వోలె నిలను!

చల్లనయ్య మనకు సాంబశివుడు

పాట

చక్కనైన వాడనే చందమామను జూడరే

చలూలదనము పంచుతూ నొక్క మాట చెప్పెదన్

వెన్నెల పంచు నేను యెంచను ఏ బేధము నా

కన్నుల కందఱూ సమమే నిరతమూ

కలువల ఱేడు నైనా నేనునూ గగనమున పూచెదన్

చెలిమిన యుండవలదే స్వార్థపు చింతనల్

ఓషధి గుణములిత్తు నేను ఓర్చెద నమాస గ్రహణములన్

ఓరిమి తోడనే గలుగును సతము విజయములే

తిమిరము గల్గెనని నే దిగులు పడబోనుగా

సమరము సేయుచూ సదా ప్రకాశింతునే

భూమికి వెనుకగా దిరిగిన నెపుడునూ

దాగను జూడమా నాకడ సత్యమే యుండునే

తరములు ఎన్ని మారినా పిన్నలకు మామనే నే

బాలలనెప్పుడూ పాడు సేయవలదంటినే

జనులా పాఠము వినుమయా చల్లగ నుండుమయా

జయములు బొందెదరు! నిశ్చయముగా మీరిటన్

కవితలు - లేటెస్ట్

 [16/09, 18:53] Durga Madhuri: ఆమని కోయిలను పాటలనూ

వసంత శోభల వనములనూ

విపంచి రాగాలాపనలూ

విరించి సృష్టి విలాసమునూ

మండే ఎండల తాపమునూ

మామిడి ఫలముల తీయదనమూ

వర్ష ఋతువున బాలల సందడులూ

కాగితపు పడవల అల్లర్లూ

శరత్కాలపు చందురునీ

మంచు బిందువుల చల్లదనమూ

శిశిరమున పుడమిని తాకు పత్రములనూ

నే వచియింపలేను! నా కలమునందించలేను!

పలుకుల రాణీ ఓ వాణీ!

వరములనడిగితి వర్ణన కొఱకై

దయతో నిమ్మా! ధవళ వస్త్ర శోభితా!

పదముల నడిగితి పరిపరి విధముల

సొబగుల కవితలు వ్రాసెడి శక్తిని!

[16/09, 19:00] Durga Madhuri: గణపతి నుదుటన నీవే

శివునికి శిరమున నీవే

జననికి తిలకమున నీవే

రాముని నామముననూ నీవే

సూర్యుని తోడైనావే

భూమికి చుట్టూ నీవే

గ్రహముల నందూ నీవే

గగన కుసుమమువూ నీవే

నిశిరాతిరిన వెలుగువు నీవే

కవుల వస్తువూ నీవే

ప్రతి తరమున బాలల మామవు నీవే

చల్లదనమ్ముల కలువల ఱేడువూ నీవే

చక్కదనాల చందమామ రావే

చిక్కనైన వెన్నెల సతమునీయవే

ప్రవచనం - 2

 

రావే మనవరాలా! ఏమిటీ సంగతులూ!

గుమ్మంలోనే సౌమ్యకు ఎదురు వెళ్ళారు సుమంగళి గారు.

ఏమీ లేదు బామ్మా, ఈ వేళ మా ఆడపడుచు శ్రావ్యకి కొన్ని సందేహాలున్నాయంటే తీసుకు వచ్చాను , తీర్చ మనవి! అభ్యర్థనను కూడా నాటకీయంగా చెప్పింది సౌమ్య!

అలాగేనమ్మా, అంటూ వారిని కూర్చోపెట్టి, పలకరింపులూ పరిచయాలూ అయ్యాక ప్రశ్నోత్తరములు మొదలు పెట్టమన్నారావిడ!

ఏమీ లేదు బామ్మా, మీరు సౌమ్యకు చెప్పారు కదా, అమ్మ భావనా మాత్ర సంతుష్ట అన్నారు కదా! అంటే తలచినంతనే కష్టములను తొలగిస్తుందనీ, మరి అటువంటప్పుడూ ఇన్ని స్తోత్రములు ఎందుకూ, ఇన్ని రకముల పూజలూ, నోములూ, వ్రతములూ ఎందుకు బామ్మా. అడిగింది.

చెప్తాను గానీ, ముందు ఇది పట్టుకో, హల్వాలోకి ఉప్పు వేయాలి, అన్నారావిడ చమత్కారంగా.

ఆవిడ ఏదో చమత్కారంతో ఉన్నారని అలవాటైన సౌమ్య మిన్నకుండి పోయింది కానీ, శ్రావ్య మాత్రం ఖంగారుగా, అయ్యో, అదేంటి బామ్మా, హల్వా లో ఉప్పు ఎలా వేస్తామూ అన్నది. అద్గదే మనవరాలా, ఏ వంట వండటమునకయినా పనిని చేయటానికైనా ఓ పద్ధతి ఉంటుంది కదూ! అలాగే, అరిషడ్వర్గ మాయలో పడిన ఈ మానవులు ఇహ, పరములలో తరించటానికీ, ప్రవర్తన చెడకుండా దారిలో పెట్టటానికీ ఈ పూజలూ, పద్ధతులూ ఓ దారమ్మా! చెప్పారావిడ.

నే చెప్పలేదూ, బామ్మ స్టైలే వేరూ అనీ! అంటూ చప్పట్లు కొట్టింది సౌమ్య. 

అంటే ఇప్పుడు ఎవ్వరైనా ఏ పూజైనా చేసేయవచ్చా బామ్మా? అంటే, ఆడవారు అయ్యప్ప పూజ వంటివే కాదు నా సందేహంలో, అసలు మంచి తనమే తెలియని వారు కూడా కోరికలు కోరటమూ పూజలు చేసి పొందేయటమూ అంటే, ఇంక అర్థమేముందీ? అడిగింది శ్రావ్య.  గొప్పగా పూజలూ గట్రా చేయకపోయినా, సౌమ్యకు కూడా ఆసక్తిగా అనిపించి, శ్రద్ధగా వినసాగింది.

ఆమె అమాయకత్వం నవ్వు తెప్పించినా, అందులోని స్వచ్ఛతా, ధర్మ నిరతీ అర్థమై, ఆమెను మెచ్చుకున్నారావిడ.  

పిచ్చి తల్లీ, గొపృప గొప్ప పూజలు చేసి చెడ్డ కోర్కెలు కోరేస్తే తీరవమ్మా! మరలాంటప్పుడూ, ప్రజలకి ఈ చెడు ఎలా జరుగుతోందీ అంటే, అది వారి ప్రస్తుత,  లేదా గత (జన్మ) కర్మల వల్ల జరుగుతుంది. అలాగే, అసలు చెడ్డ వారు కోరిన ఏ కోరికా నెరవేరదా అంటే, మంచిదైతే తప్పక జరుగుతుంది! కాకపోతే ఇక్కడ మనం ఏమి గుర్తించాలీ అంటే, ఆ కోరిన కోర్కె, దాని ఫలమూ, గ్రహీతలెవరన్నదే లెక్క కానీ, కోరుకున్నది ఎవరూ అన్నది కాదమ్మా! ఆ మాటకు వస్తే, అమ్మకై తన బిడ్డలందఱూ ఒక్కటేనన్న భావన ఎలాగయితే ఉంటుందో, నువ్వు ఉన్నాడనుకున్న జగజ్జననీ జనకులకూ అంత కంటే ఎక్కువే ఆ భావన ఉంటుందమ్మా! అందుకే, ధర్మ, కర్మలననుసరించి, ఎవరు కోరినా నెరవేరటం! కొండొకచో, అందఱికంటే తక్కువ లో ఉన్న బిడాడ పట్ల మరింత శ్రద్ధ తల్లిదండ్రులకొ ఎలా ఉంటుందో, అలాగే దేవునికీ ఈ గుణహీనుల పట్ల కాస్తంత దయ ఎక్కువే ఉంటుంది! 

అలాగే ఇప్పుడు మీరందరూ అంటూన్న body shaming అసలు ధర్మబద్ధంగా తప్పన్నది మొదటి నుంచీ ఉన్నదే! భగవంతుడూ లేదా మీ తరం నాస్తిక వాదం ప్రకారం ప్రకృతీ ఇచ్చిన ఒకరి తనువునూ, లేదా శారీరక, మానసిక లోపమునూ చమత్కారమో,   వెటకారమో చేసే హక్కూ, అధికారం మనకెక్కడిదీ?

ఇక విధివంచితల పట్ల చులకన చేయటాన్నీ, అందఱకూ దూరం చేయటాన్నీ ధర్మం ఎలాగ ఒప్పుకుంటుందీ?

నే చెప్పేది ప్రసంగంలా అనిపించవచ్చునేమో తల్లీ, కానీ ఇది అందఱూ గుర్తెరుఁగ వలసిన విషయం! అంటూ ఆగారు బామ్మ!

Spellbound బామ్మా! అన్నారిద్దరూ ఒకేసారి! 

మాకు professional ethics పేరుతో నేర్పిస్తున్నవి అన్నీ మీరు ఇంత బాగా విశదపరిచారు! థాంక్యూ బామ్మా, అన్నది సౌమ్య,  తనకు ఆవిడ వద్ద ఉన్న చనువుతో.

మరేఁవిటనుకున్నావూ మన సంప్రదాయమంటే! అంటూ వారి నవ్వుతో శృతి కలిపారు బామ్మ కూడా.

మరో చర్చతో మళ్ళీ కలుద్దాం. సెలవ్.

ప్రవచనం - 1

 

సాయంత్రం 6 గంటలు కావస్తూంది.  సౌమ్య ఆఫీస్ నుంచి ఇంటికి వెళుతూ దారిలో ఉన్న గుడి లో ఆగింది.  ఆ గుడిలో ఉన్న సుమంగళి గారిని చూడటానికి. ఆమెకి దేవుడిపై భక్తి తక్కువ కానీ ఆ సుమంగళి గారిని చూస్తే ఏదో ఆనందం.  ఎన్నాళ్ళ నుంచీనో ఆవిడని ఒకసారి కలవాలి అనుకుంటుంది.

 ఆవేళ శుక్రవారం కావడంతో  తెల్లవారి ఎటు శనివారం సెలవు కదా అని ఓ సారి ఆగి గుడి లోకి వెళ్ళింది.

 ఇంకా ప్రవచనాలు సమయం కాలేదనేమో. జనాలు పల్చగా ఉన్నారు అదే అదునుగా సౌమ్య గుడి మెట్ల మీద కూర్చుని వున్న సుమంగళి గారిని పలకరించడానికి వెళ్ళింది. వెళ్లి ఆమె కాళ్ళకి దగ్గరగా కూర్చుని నమస్తే బామ్మ గారు అంది.

 కొద్దిగా బామ్మగారు కూడా నవ్వింది దైవ దర్శనం చేసుకున్నావా అమ్మ అని అడిగింది.

 లేదు బామ్మా, మిమ్మల్ని కలుద్దాం అని వచ్చాను అన్నది సౌమ్య.

 మరోసారి చిన్నగా నవ్వింది బామ్మగారు దేవుడంటే పెద్దగా భక్తి ఉండదు మీ తరానికి, అని అన్నది

 దైవం మానుష రూపేణ అన్నారు కదా బామ్మ అందుకని ఒకసారి మీ తోనే మాట్లాడదామని, అని ఆగింది సౌమ్య.

 చెప్పవే మనవరాలా అంది ప్రేమగా బామ్మ.

 ఏమీ లేదు బామ్మా, మీరు ఎప్పుడు చూసినా ఇంత ప్రశాంతంగా ఎలా ఉంటారు.

నిండా పాతికేళ్ళు కూడా దాటినట్టు లేవు, అప్పుడే

  నిన్ను ముంచితే సమస్యలు ఏమిటే మనవరాలా అన్నది బామ్మ. 

 అబ్బా మామూలు సమస్యలా ఒకటారెండా. ఇంట్లో 

 పని సాగాలి ఆఫీసులో ఎవరూ మాట వినరు.

 మధ్యలో సన్నగిల్లుతుంది శక్తి.

అంటూ నిట్టూర్చింది సౌమ్య.

 అందుకనే మిమ్మల్ని చూసినప్పుడల్లా అనిపిస్తుంటుంది బామ్మ

ఎప్పుడూ చిరునవ్వుతో మీరు ఎలా ఉండగలరు అని

 మీ హ్యాపీనెస్ సీక్రెట్ నాకు కూడా షేర్ చేయరా బామ్మ అంటూ గారాలు పోయింది సౌమ్య

 చెప్తాను సరే, మరి నువ్వు నవ్వ కూడదు అంటూ షరతు విధించింది బామ్మ. సరే పెద్దల మాట చద్దిమూట కదా కాబట్టి మీరు చెప్పిన దాన్ని విని నవ్వను

 నాకు అన్వయించుకుంటూ ఆనందంగా గడపడానికి ప్రయత్నం చేస్తాను

అంది సౌమ్య 

  అయితే సరే ఇంతకీ చెప్పనేలేదు మీ ఇంట్లో ఎవరెవరు ఉంటారు పెళ్లయింది ఎంతకాలమైంది ఉద్యోగం ఏమిటి అంటూ ప్రశ్నలు సంధించింది. బామ్మ పెద్దలకు ఎదురు చెప్పలేదు కాబట్టి సౌమ్య నెమ్మదిగా తన గురించి చెప్పసాగింది పెళ్లయి ఏడాదిన్నర బామ్మా, మూడేళ్లుగా సాఫ్ట్వేర్ కంపెనీలో ఉద్యోగం చేస్తున్నాను హెచ్ఆర్ మేనేజర్గా, ఒక ఆడపడుచు రెండు వీధుల అవతల ఉంటుంది. అత్తా మామా, అమ్మానాన్న ప్రక్క ప్రక్క ఊర్లలో, పల్లెటూర్లలో ఉంటారు.

 వాళ్ళందరూ కలిసి, ఇంకా పిల్లలు లేరు ఏమిటి అంటూ మమ్మల్ని అడుగుతూ ఉంటారు. మా ఆడపడుచు, ఒక్కసారి పిల్లలు పుడితే ఇంక మన కెరియర్ అంతే, ఫుల్ స్టాప్. కాబట్టీ టైం తీసుకో, పర్లేదు అంటుంది. తను చాలా మంచి అమ్మాయి, పాపం ఇంట్లో సహకారం తక్కువే!

 ఆఫీస్ కి వెళ్తే ఎవ్వరూ నా మాట వినరు. కొత్తవారి చేత పని చేయించాలి సీనియరస్కీ నచ్చ చెప్పుకోవాలి.

 అంటూ ఏకరువు పెట్టింది సౌమ్య. మరోసారి నవ్వింది బామ్మ

 అయితే ఇవే సమస్యలు అంటావు, అవునా! అంటూ.

 హ్మ్... సీత కష్టాలు సీతవి పీత కష్టాలు పీతవి లే బావ నీ వయసు, అనుభవములకు నా కష్టాలు చిన్నదేమో కానీ నా పరిస్థితికి మాత్రం పెద్దవే, అంటూ, బుగ్గ కింద చేయి పెట్టుకుని,కళ్ళు పెద్దవి చేసి, నిట్టూర్చింది సౌమ్య.

మళ్ళీ తనే, అవును బామ్మా,

ఇంతకీ నే అడిగిన ప్రశ్నకు జవాబు చెప్పనే లేదు, అంది. ఏమి ప్రశ్నా? అడిగిందావిడ! అదే, మీ హాపీనెస్ సీక్రెట్! అన్నది సౌమ్య! నువ్వే అన్నావుగా,  సీక్రేట్ అనీ, అంటూ నవ్వారావిడ! ఆ సంధ్య వేళ, 

ఆమె మోములో దరహాసం భలే హాయిగా అనిపించింది సౌమ్యకు. పచ్చని పసిమి మొహమూ, తూరుపు సింధూరంలా కుంకుమ, వెనక చక్కగా ముడిచిన సిగలో తురిమిన చేమంతి పూవు, పసుపు అంటిన అఱచేతికి క్రింద గాజులూ, ఎంత సేపు చూసినా మళ్ళీ మళ్ళీ చూడాలనిపించే ఆవిడ నవ్వుతుండగా చూస్తే తెలియని వారికైనా చేతులు జోడించాలనిపిస్తుంది. అందుకే, అంతగా దేవుడిని నమ్మనూ అనుకునే సౌమ్యకు కూడా ఆవిడతో ఇన్నాళ్ళూ అవిడతో ప్రత్యక్షంగా పరిచయం లేకపోయినా ఒకలాంటి అభిమానం ఏర్పడి, ఓ రెండు మూడు సార్లు కలిసింది ఇప్పటి వరకూ. ఇదుగో, ఇప్పుడిలా సమయం తీసుకుని ఆవిడ కౌన్సెలింగ్ అందుకుందామని ప్రయత్నిస్తోంది. ఈ కాలం పిల్లల్లా పెడ పోకడలకు పోకుండా పద్ధతిగా ఉంటుందని ఆవిడకు కూడా అభిమానం సౌమ్యంటే.  పెద్దలను గౌరవిస్తూ, వారి అనుభవ సారం అందుకోవాలని ఈ వేళ ఇలా ఆవిడ దగ్గర కూర్చుంది సౌమ్య. 

అమ్మాయీ, ఈ మధ్యన మీ ఇంటికి ఎవరైనా బంధుగణం రావటం కానీ, నీవు ఎక్కడికైనా వెళ్ళటం కానీ జరిగిందా? నీకు బాగా మనసుకు చేరిక, ఆనందం ఎవరి సమక్షంలో అనిపించిందీ. అడిగింది బామ్మ!

 వచ్చారు బామ్మ మా పిన్నత్తగారు వచ్చారు.  ఆవిడకి నాకు చాలా మంచి అనుబంధం ఉంది ఆవిడ వెళ్లిపోయేటప్పుడు అయితే చాలా బాధగా అనిపించింది కూడా.

ఎందుకంటే నాకు తెలియని ఎన్నో విషయాలు నేర్పిస్తారు పనుల్లో చాలా సహాయం చేస్తారు.

 అలాగే మా ఆడపడుచు వాళ్ళ అత్తగారు ఊరికి వెళ్లాను ఏదో ఫంక్షన్ ఉంది.

 ఎంత బాగుందో.

 చక్కగా పల్లె మల్లెమొగ్గలు గోరింటాకు

జున్ను పాలు ఆవు నెయ్యి పెరుగు,

 తోటలో ఉయ్యాల చాలా ఎంజాయ్ చేశాను.

 ఎగ్జయిటింగ్ గా చెప్పింది సౌమ్య.

అవునా, అప్పుడు మరి ఈ ఆఫీస్ టెన్షన్సూ, కుటుంబ విషయాల ఒత్తిడీ లేవా, దరి చేరలేదా బాలికా! నాటకీయంగా అడిగారు సుమంగళి గారు.

లేకేం, ఉండీ దరి చేరలేదు! హంథే. నవ్వుతూ, బామ్మనే అనుకరిస్తూ చెప్పింది సౌమ్య. 

అంటే మనసుకు నచ్చిన విషయాలు ఉన్నప్పుడు, కనీసం మనం గౌరవించదగ్గ వారు ఉన్నప్పుడూ బాధ పెట్టే మిగతా విషయములను తొక్కి పట్టేస్తామే!

 అలాంటిది, అనునిత్యం మన మనస్సులోనే ఆ జగజ్జనని కొలువై ఉంటుంటే, ఇక వేరే ఆలోచనలూ తద్వారా ఓఇగుళ్ళూ ఏలనే బాలా అన్నారావిడ! 

అంటే, అంది సౌమ్య,  అర్థం అయ్యీ కానట్టూ ఉంది సౌమ్యకు.

అర్థం కాలేదా బుల్లీ, మరేం లేదు, నీవు నీ వారి మధ్య ఉన్నప్పుడు ఎంత ఉల్లాసంగానూ, అలాగే నీ పరధ్యానం వల్ల వారు ఇబ్బంది పడకుండానూ ఎంత జాగరూకతతో ఉంటావో, అలాగే నేనూ అన్నమాట! 

ఒక్కపూట ఉండే ఒకరో ఇద్దరికో మనం అంత విలువ ఇస్తే, మరి ఈ సమస్త జగమునూ సృజించీ, మనని అను నిత్యము కాచే జనని మన చెంత ఉంటుందని తెలిసీ, మనమింకెంత శ్రద్ధతో మసలుకోవాలి! అటువంటప్పుడు మరిక వేరు విషయములకు తావేదీ! అదే నే చేసేది! అన్నారావిడ. మళ్ళీ తనే, ఇవన్నీ నీకు ఒక్క రోజులో అర్థమయ్యేవి కాదే బాలికా, నెమ్మది మీద అవగతమవుతాయి! నీ వయసూ, అనుభవమూ అందుకు చాలవు తల్లీ అన్నారు ప్రేమగా!

అంటే సాధనమున పనులు సమకూరు ధరలోన అన్నట్టన్నమాట! అంది సౌమ్య. 

చురుకైన దానివే, మెచ్చుకున్నారావిడ.

నవ్వి, అది సరే, మరి అర్థమయే దాకా ఎలా! అడిగింది సౌమ్య. 

ఎలా, అంటే, ఏమిటి, అన్నారావిడ,  ఆట పట్టిస్తూ.

ఫో బామ్మా, అప్పటి దాకా నా వంటి వాళ్ళకి ఆందోళన పడకుండా నిలదొక్కుకోగలగటం ఎలా? అంది సౌమ్య .

నువ్వే అన్నావు కదా, సాధనమునా అనీ... సాధన చేసేయి, అన్నారు, తన మార్కు సన్నని నవ్వుతో.

అంటే తల్చుకుంటూ ఉంటే పనులు జరిగిపోతాయా, కష్టాలు తీరిపోతాయా, అంది కినుకగా.

నేనేమి చెప్పానూ, తల్చుకుంటే, తల్చుకుంటూ ఉంటే, కష్టాలు తీరతాయని కాదూ! మనం మన మనసులకి తీసుకోవటం మాని వేస్తామని! అందుకు సాధన! అంతే కానీ గాలిలో దీపాలెట్టమని కాదు! 

కాబట్టీ గీతలో పరమాత్ముడు చెప్పినట్టూ పనులు చేయటం మానవద్దు, కానీ దైవ స్మరణ మరువకు! ఏమో, అయినా మన అమ్మ మనకెప్పుడూ అడగకుండానే అన్నీ అమర్చి పెడుతుందే, అందరం ఒకే ఊరిలో లేకున్నా తనకు అందినంత మేర మనను కాస్తుందే! మరి అలాంటప్పుడు ముల్లోకములకూ మాత ఆ పరమేశ్వరి మన కష్టం తీర్చదని ఎందుకనుకుంటున్నావూ! కాకపోతే, అంతటి సామ్రాజ్ఞిని తలుచుకోగలిగే భాగ్యం వచ్చాక ఇక మిగతావి చిన్నవి అయిపోతాయి, ఎందుకంటే, అవన్నీ అంతు లేని కోర్కెలూ, కానీ ఈ తల్లి మన అంతరంగం! అందుకే అంతలా మమేకమైపోతాం! ఈ సారి సన్నని నవ్వు కాదు ఆమె మోములో, ఓ తన్మయత్వము! సౌమ్య మరింత ముగ్ధురాలయి మరి మాట్లాడలేదు!

థాంక్యూ బామ్మా, అంటూ బండి వద్దకు వెళుతూ, ఆవిడని దింపాలేమోనని వెనకకు చూసేసరికి, చక్కగా అడుగులు వేసుకుంటూ నడుస్తున్నారావిడ, చెప్పుల స్టాండ్ దగ్గర నుంచీ. ఆవిడ దగ్గరకు వెళ్ళి, దింపనా బామ్మా అని అడిగితే, ఇల్లు దగ్గరేగా! ఓ నాలుగడుగులు వేస్తే మంచిదే, నడుస్తానన్నారావిడ. ఆవిడకు కంపెనీ ఇస్తూ, అది సరే బామ్మా, నే దేవుణ్ణి నమ్మినా నమ్మకున్నా నాకు మీ కాన్సెప్ట్ నచ్ఛింది కాబట్టీ ఓకే, మరి పూర్తి నాస్తికులకయితే ఎలా చెప్తాం, అడిగింది, అమాయకంగా.

ఎవరికైనా వర్తించే సూత్రమొకటేనమ్మా, అయినా నీ భాషలో చెబుతా విను, ఈ ప్రపంచంలో ఏదీ శాశ్వతం కాదు, మొన్న ఆఫీసులో తిన్న తిట్లే కానీ, నిన్న స్నేహితులతో జరుపుకున్న సంబరాలే కానీ, అటువంటప్పుడూ, మనసులో చింతలేలా? రేపనేది మన చేతుల్లోది కానప్పుడు అతి చింతన ఏలా? అది మన ఆరోగ్యానికే చేటన్నప్పుడు వదిలేస్తే పోలా? అంతేనా కాదా? అన్నారావిడ. 

You're awesome బామ్మా అనకుండా ఉండలేకపోయింది సౌమ్య. 

కంద పద్యము:

జననిని దలిచిన సతతము

మనసును జేరదు విషమగు మలినము జనులా

వనరుహ లోచని నిత్యము

మనలను గాచును! శరణము స్మరణయె! వినుమా

మరొక బోధతో మళ్ళీ కలుద్దాం, సెలవు.

శ్రీ రామప్ప

 5.

4.

ఆటవెలది

ఎన్ని యాపదలకు ఎదురీది నిల్చెనో
తెలిసికొన్న మనసు తేలియాడు
కట్టడమును గట్టినట్టి పట్టును జూసి!
దండకమ్ము వ్రాసి దండమిడుదు

3. ఆటవెలది

నీటి మీద తేలి నిలుచు నిచట నున్న
యిటుక రాళ్ళు! ఏమి కిటుకు వాడి
గట్టి నారు రాజు గణపతి సేనలు
పట్టుఁ దప్పకుండ! భక్తి మీర

2. ఆటవెలది

కాకతీయ రాజు కళల యభిరుచిని
దెల్పునట్లు గాను దిద్ది రిచట
నునుపు రాతి తోడ ననిల నయనుడగు
పరమ శివుని! శిల్పి! భక్తి మీర

1.తేటగీతి

శిల్పి నామమ్ము నే పేరు నిల్పుకున్న
ఆలయమ్ము రామప్ప దేవాలయమున
శివుడు విష్ణువు లిరువురు జేరి నిలచు
దృశ్యమును గన్న చాలును హృదయమునకు

పద్యాంశములు

 పద్యభారతి వారు ఎంపిక చేసిన పది అంశములు వీటిలో మీకు నచ్చిన నాల్గు అంశాలతో ఒక్కోదానికి అయిదు పద్యాలను వ్రాయండి.

1.దైవ ప్రార్థనలు

2.  తెలుగు భాషా ఛందస్సు

3.  హేమంత ఋతువు

4 . ప్రపంచ శాంతి

5. పద్య పరిమళం.

6. తెలుగు పెళ్లిళ్లు

7.తెలుగు సినిమా

8.అవధానం -అంశాలు

9.నవరసాలు

10. పద్య భారతి.

1. దైవ ప్రార్థనలు

[24/05, 13:47] Durga Madhuri: 

మేదుర దంతము

మానస మందున మంగళ దాయిని మాతను గొల్చెద మంత్రము తోడను

దీనుల బ్రోచెడి తీయని పల్కుల దేవత; బాధను దీర్పెడి తల్లిని

గానము జేసెద కాంచి నివాసిని కష్టము బాపెడి గౌరిని దల్చెద

భాను రథంబున భాసిలు రేఖగు భ్రామరి దేవిని భక్తిగ నిత్యము

*మేదుర దంతము, 8 భ గణమూలు, 5వ గణము మొదటి అక్షరము యతి*

[24/05, 13:49] Durga Madhuri: 

మానిని

మానస మందున మంగళ దాయిని మాతను గొల్చెద మంత్రముతో

దీనుల బ్రోచెడి తీయని పల్కుల దేవత బాధను దీర్పుననిన్

గానము జేసెద కాంచి నివాసిని! కష్టము బాపెడి గౌరివనిన్

భాను రథంబున భాసిలు రేఖగు భ్రామరి దేవిని భావనతో

మానిని వృత్తము 7, 13, 19 యతి స్థానములు, 7 భ గణములు, ఒక గురువు*

అశ్వగతి

మానస మందున స్కందుని మాతను గొల్చెద నే

దీనుల గాచెడి బాధలు దీర్పెడి తల్లిని నే

గానముఁ జేసెద నిత్యము గౌరిని కీర్తనతోన్

భానురథంబున భాసిలు భ్రామరి నే గొలుతున్

*పద్మనాభ వృత్తము: 7 తగణములపై 2 గురువులు, 5వ గణము మొదటి అక్షరము యతి*

శ్రీమాత నీనీడ మాకిమ్మ మాయమ్మ! ఛిద్రూపి! నీ దివ్య నామంబె గాచున్

ప్రేమార నీదృష్టి మాపైకి సారించు  వింధ్యాద్రి పైనుండి! ముల్లోక పూజ్యా

గ్రామంబు లందుండి నిత్యంబు రక్షించి కామ్యంబు లన్ దీర్పు వేల్పంచు మమ్మున్

శ్రీమంతులన్ జేయు సౌభాగ్య రూపంబు! సేవించు భాగ్యమ్ము నందించుమమ్మా

స్రగ్విణీ

తల్లి!నే నెప్పుడున్ దల్తునిన్ భక్తిగన్

మల్లెలే యల్లెదన్ మాలగా బేర్మితోన్

బల్లవించున్ సదా భక్తి పాటల్ మదిన్

జల్లగా జూడుమా శాంభవీ! మమ్మిటన్

పద్య పరిమళము

[30/07, 12:55] Durga Madhuri: 

1. *ఆట వెలది*

తెనుగు భాష నందె తీయనౌ పద్యముఁ

గలదు! చదివినంత గలుగు మదిని

హర్షమెపుడు! గణము యతులు ప్రాసను గూర్చి 

ఛంద మనుసరించి! సాగ వలయు

2.

[30/07, 15:47] Durga Madhuri: 

2. *తేటగీతి*

తొమ్మిదవ శతాబ్దమునది తొలుత దొఱికె

శాసనమ్మున తరువోజ ఛంద పలుకు

యుద్ధమల్లుకాలమున నిబద్ధమాయె

నైదు సీస పద్యమ్ములు! నందె మనకు

3.

[31/07, 12:58] Durga Madhuri: 

3. *తేటగీతి*

వృత్తపద్యములు దొఱకె వేల యేండ్ల

నాడె! కామసానుల శాసనమ్మునందు

జూడ దెనుఁగున పద్యము జాడఁ అగణ

ఘనచరితగలదని! పూర్వ కథలు దెలిపె

4.

[02/08, 09:26] Durga Madhuri: 

4. *తేటగీతి*

శృతి లయలతోడ గానము చేయునట్లు

నొక సరళ రీతిన నడుచును కవనములు

పద్య మునకు ఛందమనెడి ప్రక్రియ యొక

అందమును గలిగించెడి యమృతపాణి!

5.

[02/08, 09:26] Durga Madhuri: 

5. *హరిగతి రగడ*

భక్తకవీశుడు పోతన వ్రాసెడి పద్యము పూరణ సేయుట కొఱఁకను

రక్తిగ పుడమికి వచ్చెను యారఘు రాముడు స్వయముగ! గావున గోరను

ముక్తిని! దెనుఁగను భాషను నేర్చెడి బుద్ధిని మాత్రము నిమ్మని! అమ్మను!

శక్తిని వేడెద! నిత్యము పద్యము చదివెడి వరమును యొసగిన చాలును!

తెలుగు భాషా ఛందస్సు

1. ఆటవెలది

పాదములకునుండు పద్యలక్షణములు
దెలుపు శాస్త్ర మదియె! తేనెలూరు!
ఛందపరిమళమ్ము సన్నజాజికి మల్లె
వోలె నల్లుకొనుచు! నేలె సతము

2. ఆటవెలది

దెనుఁగు భాష సాహితీ ప్రక్రియను! జూడ!
యతులు ప్రాస తోడ! యలరుచుండు!
వదల కూడదిట్టి బంగరు సంపద!
భాషయందమపుడె! పరిఢవిల్లు

3. ఆటవెలది

ఐదు పదుల నుండు అక్షరమాలను
ఖైదు చేయవచ్చు కైతలందు
ఛంద శాస్త్రమునకు జతను జేరి వెలుగు
పద్య నామమంది! హృద్యమగును

4. ఉత్సాహము

తేట దెనుఁగు భాష జూడ తేనెలూరు దీయగన్

తేటగీతి గణము లందు దినకరసుర రాజు లన్

యాటవెలది నందు గూడ యార్క యింద్ర ములనిటన్

బాట వోలె గూర్చినంత బల్లవించు పద్యమే

5. తేటగీతి

తేట దెనుఁగున ఛందముతీపి వనరు
పద్యమునకు సొగసునిది పంచి యలరు
గురువు లఘువు తోడ గణముగూర్చ వలయు!
ప్రాస లుయతులు తోడుగపల్లవించు

విశ్వశాంతి

5.  ఆటవెలది

జనన మరణ ములనుచక్రమునందున
చింత పడుచు తిరుగు జీవులకును
పగలు పంతములనుసెగలు మోయగ నేల
కసిని విడచి నంతగలుగు కలిమి

4. ఉత్సాహము

విశ్వశాంతి కొఱకు సలుపువేరు యత్న మేలనో
యీశ్వరుండు యొక్కడనుచుహృదయమందు నిల్పుచున్
విశ్వసించినంత దక్కువిజయపథము సర్వదా
శాశ్వతముగ ధరణిపైనశాంతి నిలుచు! సత్యమే

3.

ఉత్సాహము

నీరు నిప్పు గాలి నేల నింగి దారి జూపురా
కారు మబ్బు మధ్య మెఱయు కాంతి వోలె మెలగరా
దారి తప్పు దీనులకును దన్నుగా నిలువుమయా
ధీరుఁడౌదువపుడె నీవు తేనె వోలె పలుకుమా

2.

పోరు పొక్కు మఱిచి సతము పొందు గోరు మేలయా

వేరు భావమెపుడు లేక విఱుపు మాట వీడుమా

చేరువైన చెలిమి నెపుడు చీదరించబోకుమా

భారమౌను బ్రతుకు పరుల బాధ పెట్టినంతనే

1.

ఆటవెలది

సాటి వారి పట్ల సానుభూతి గలిగి
మసలు కొనుట మేలు మర్త్యులకును
కష్టమెవరి దైన కలిసి గెలువవచ్చు
జగతి సత్యమిదియె జయముఁ గూర్చు

పద్య భారతి

 * ఉత్సాహము: 7 సూర్య గణములు, 1 గురువు, ప్రాస కలదు, యతి 5వ గణము మొదటి అక్షరము*

అరుణ కాంతి వేళ నతఁడు నామె చేయి పట్టి నీ

బరువు బాధ్యతలను మోయుఁ బంధమౌదు ననుచు తా

విరహ మింక తాళలేక వేడుచుంటి నిన్నిటన్

సరస మాడుకుంటు తెలిపె సఖుడు మదిని వలపు తోన్

*తొలకరి వర్షం*

*కందము*

తొలకరి చినుకుల్ కుఱియగ

నిలపై  నిండెను చెరువులు నింపుగ జూడన్

పొలముల పంటలు పండెన్

బలిమిగ; హాలికులకెల్ల ఫలములుఁ బంచెన్

*చంపకమాల*

*న, జ, భ, జ, జ, ర 11వ అక్షరము యతి,  ప్రాస యుండును, ప్రాసయతి చెల్లదు*

సురమునిపూజ్య! మాగృహముఁ శోభల నింపె మడి భాగ్యదాయివే!

సరసిరుహాక్షి! లోకముల చల్లగ జూచెడి నీకు మ్రొక్కినన్

త్వరిత ఫలంబు లందునని భక్తుల నమ్మిక; కల్పవల్లివై

వరములనిచ్చు వేల్పువని వందనమిచ్చెద తల్లి! నీకివే

*మత్తకోకిల*

*ర, స, జ, జ, భ, ర 11వ అక్షరము యతి,  ప్రాస యుండును, ప్రాసయతి చెల్లదు*

శౌరివై రణమం దునిల్చె డిశక్తి వేయసు రాంతకీ

వేరు మాటలెఱుంగనమ్మిట వేల్పు వైనను గావుమా

గోరినంతనె భక్తులందరి గోర్కెలన్నియు దీర్పుమా

వారిజాక్షి! కపర్థిపత్ని! దవాగ్ని నేత్ర! ప్రణామముల్

*చిత్రము*

*మంగళ గీతి: 4 ఇంద్రగణములు, 4 పాదములు, ప్రాస ఐచ్ఛికము, యతి 3వ గణము మొదటి అక్షరము*

రక్తముఁ బీల్చెడి రక్కసి జూడరే

రసము వోలె దలచి ద్రాగుచుండె మదమున్

జీవుల బాధించి చిరునగవులు చిందు

గుణమెటుల హితమగునిలన్ దెలియదాయె

*పంచ చామరము*

4 పాదములు, ప్రాస గలదు,

జ, ర, జ, ర, జ, గ గణములు, లేదా 8 వ గణములు, యతి 10వ అక్షరము

*బాల్య జ్ఞాపకములు*

*పంచ చామరము*

సదా భయంబు తోడ నేను సాగినాను ముందుగా

మదిన్ భయమ్ము మెండుగాగ మాటరాక యుండగా

గదాధరుండుఁ నాంజనేయుఁ గాయు దైవముండగా

కుదేలు గావుటింక మాను కొమ్మటంచు మాతయే

వచించి ధైర్యమిచ్చు పల్కె బాగుగాను ప్రేమగన్

రచించు మమ్మ రామ బంటు లక్షణంబులన్నియున్

కచేరి చేసి నంత భక్తిగాను దేవదేవునిన్

కుచింతలన్ని పారిపోవు; గోర్కెలెల్ల దీరునే

పద్య భారతి 3వ పరీక్షకు

పంచచామరము

వచించి ధైర్యమిచ్చు పల్కె బాగుగాను ప్రేమగన్
రచించు మమ్మ రామ బంటు లక్షణంబులన్నియున్
కచేరి చేసి నంత భక్తిగాను దేవదేవునిన్
కుచింతలన్ని పారిపోవు; గోర్కెలెల్ల దీరునే

పంచచామరము

సదా భయంబు తోడ నేను సాగినాను ముందుగా
మదిన్ భయమ్ము మెండుగాగ మాటరాక యుండగా
గదాధరుండుఁ నాంజనేయుఁ గాయు దైవముండగా
కుదేలు గావుటింక మాను కొమ్మటంచు మాతయే

చంపకమాల

సురము నిపూజ్య! మాగృహ ముఁశోభ లనింపె డిభాగ్య దాయివే
సరసి రుహాక్షిలోకము లచల్ల గజూచె డినీకు మ్రొక్కినన్
త్వరిత ఫలంబు లందున నిభక్తు లనమ్మి కకల్ప వల్లివై
వరము లనిచ్చు వేల్పువ నివంద నమిచ్చె దతల్లి నీకివే

తోపెల్ల ఉషా కౌమారీ సీతకు కళ్యాణమున అక్షర మాల

ఆటవెలది

పద్య విద్య నేర్పుబాలశర్మ సుతకు
పెండ్లి వేడుకండి! పిన్న పెద్ద
జేరి పందిరింట సీతా హవీషులఁ
తోడ నందరాడి పాడరండి!

ఆటవెలది

పద్మనాభునకటపౌత్రిగ జనియించి
నాఱసింహునికిటనవవధువుగ
యడుగిడెడి శుభ సమయమున చిందించుమా
తఱగని నగవులనుతరుణి! సీత

తేటగీతి

ఉషకు నాడపడుచు జూడనుషయె! లీల
గనగ చివుకుల వారింటికన్న బిడ్డ
వోలె కోడలి పై మల్లెపూలవాన
కురియు భాగ్యము గలుగుత! గురుసుతకట

తేటగీతి

చివుకుల గృహమున వెలుగు సిరుల దివ్వె
చింత యన్నదెఱుఁగకుండ చిరుఁ నగవుల
తోటి వరుడు హవీషుకు తోడు యగుచు
వర్థిలవలెను నూరేండ్ల పంటగాను

కందం

వాణిజ్య శాస్త్ర మందున
రాణించవలెను సతతము ప్రప్రథమమ్మౌ
శ్రేణిన నిలువవలయు పూ
బోణి! విజయసీమ నందిముదమొందవలెన్